Trích đăng nhân sinh nhật 2020

Ngày tôi được sinh ra

... Tôi sinh ra ở bên kia chiến tuyến, gia đình bên nội tôi là dòng dõi quan lại (ông cố của cha tôi là Tiến sỹ Võ, tước Quế Dương Hầu, Phó tướng triều đình Tự Đức (vì vậy ông nội tôi được gọi là "Tôn viên"), bên ngoại tôi mấy đời nông gia thành công với phù sa bên dòng Thạch Hãn, do vậy đất đai nhiều, nhân công đông, nếu như ở miền Bắc thời cải cách thì gọi là “địa chủ”, ông ngoại tôi được dân bầu làm lý trưởng, quán xuyến việc hương hỏa, dân làng. Chức danh này không mấy gây cảm tình cho lực lượng những bần nông làm cách mạng.

Tuy nhiên tôi sinh ra và lớn lên trong một hoàn cảnh đặc biệt! Ông nội tôi mất khi cha tôi mới lên 3 tuổi, bà nội ở vậy thờ chồng, nuôi con một mình nên gia cảnh khó khăn dần, ruộng vườn phải nhượng bán, những kẻ hợm đời thường ức hiếp. Trong hoàn cảnh đất nước lâm vào thế giặc Pháp xâm lược, nội tình đất nước cũng như hoàn cảnh gia đình vô cùng khó khăn. Bà nội tôi không đủ sức nuôi cha tôi đi học xa để có thể đỗ đạt cao, cha tôi chí ham học hành, nhưng hoàn cảnh không cho phép, 15 tuổi phải vừa dạy học vừa tự học, khi những người tri thức gặp nhau trong hoàn cảnh đó, họ đã cùng đồng chí hướng và quyết tâm làm cách mạng. Mười sáu tuổi ông tham gia cách mạng và mười tám tuổi ông vào Đảng Cộng sản ĐôngDương. 

Ông đam mê làm cách mạng, đam mê những ý tưởng giải phóng dân tộc của nhà Cách mạng Hồ Chí Minh. Nói như Tố Hữu: “Đời cách mạng từ khi tôi đã hiểu. Dấn thân vô là phải chịu tù đày”, chẳng bao lâu cha tôi bị Pháp bắt tù

trước nỗi thảng thốt khổ đau của người mẹ và hàng chục cặp mắt ngây thơ ngơ ngác của lũ học trò làng đang ngồi trong lớp. Cha tôi tiếp tục sự nghiệp của mình trong tù, và ông được tự do khi Nhật đảo chính Pháp. Rồi ông để mẹ già ở lại, tiếp tục theo đuổi niềm tin trên con đường chông gai của mình. Mẹ tôi vượt qua sự cản trở của gia đình, đến với cha tôi khi Người tham gia cách mạng và ở tù, bà đợi chờ và sát cánh cùng chồng trên con đường gian khó. Họ yêu nhau trong hoạn nạn, cưới nhau trong khó khăn. Địch lùng bắt ráo riết. Cha tôi lại phải để vợ con lại cho mẹ, hoạt động thoát ly. Ba chị em chúng tôi ra đời từ những cuộc gặp gỡ đầy gian truân của cha và mẹ.

Khi mẹ có chửa tôi, để tránh dị nghị, nghi ngờ của những lực lượng “chống Cộng”, hễ thấy bóng ai đi ngang ngõ là bà nội tôi lấy bẹ chuối đập sạt xuống chõng tre, hét to “con tao đi khỏi, mi đi với thằng nào cho to bụng ra?...”. Rồi cũng đến cái ngày tôi được cha mẹ sinh ra, đó là một ngày đầy ký ức: Mẹ thường bới cơm cho cán bộ cách mạng nằm vùng, đêm chuyển dạ, bà không đi được. Cán bộ đành phải tự mình lên khỏi hầm đi lấy thức ăn. Đêm ấy, thám báo rình bắt được ông Lê Diệu, họ hành xử bằng cách lấy đòn xóc (giống như đòn gánh nhưng nhọn 2 đầu để xóc vào 2 bó lúa gánh cho dễ) đâm vào thân thể ông đến nát, rồi treo lên hàng rào ngoài làng, để mọi người xem như một lời cảnh báo cho ai dám làm cách mạng! Như vậy ngày tôi sinh, cũng là ngày một nghĩa sỹ vĩnh biệt. Xã gọi bà nội và mẹ tôi bồng tôi lên, họ nhìn mặt và nói: “Mặt này là mặt thằng Kim chớ mặt ai nữa mà cứ giả đò kêu chửa hoang?”, rồi vì mẹ tôi mới sinh nên họ cho về, nhưng giam bà nội tôi lại để ngày ngày khảo tra, mẹ tôi kể: khi về, hỏi họ có làm gì không, bà nói không, nhưng bà khẽ rên và nằm sấp, mẹ tôi giở lưng áo ra, thấy da dẻ bị rách nát tím bầm, họ trị tội chứa chấp Việt Cộng của bà, tức là đứa con trai duy nhất của bà. Chưa hết, họ tập trung hết người trong thôn xã lại, bắt ngồi cả ngày ngoài nắng để tập huấn, chờ cho đến khi nào họ khai nhận có chứa chấp Việt Cộng thì thôi, vì chứng tỏ cha tôi đã về nhưng không ai chịu khai báo! Tuy vậy, không ai chịu nói gì. Thấy dân làng ngày ngày bị phơi nắng, chịu không nổi, mẹ tôi bồng tôi đang đỏ hỏn đứng lên nói: “Thưa xã, tôi công nhận đứa con này là con của chồng tôi, nhưng đó là kết quả của một buổi đi rừng lấy củi, tình cờ vợ chồng gặp nhau trong rừng, tôi làm tôi chịu, không liên quan gì đến bà con, đề nghị xã thả cho bà con về, và nhân đây cũng nhờ xã bắt giùm cho được chồng tôi về với, chứ tôi cứ sống vắng chồng mãi thế này cũng cực lắm!” (câu chuyện này nhiều người bạn trong trường được cùng nghe bà Én, một người trong làng kể, khi đưa đám tang mẹ tôi về quê nội). Sau đó bác tôi đặt cho tôi tên là “con Sâu”, nghĩa là “con sâu làm rầu nồi canh!”. Và cũng do vậy, thông thường thời ấy ít ai nhớ ngày sinh của con, nhưng mẹ tôi không bao giờ quên ngày 21 tháng Tư âm lịch (thực ra đó là ngày 30 tháng 5 trong lịch dương)...

Trích lại bài đã đăng 

21/4/2020

NGHĨA THẦY

Lúc 5 tuổi, sau khi anh Khánh tôi mất, mạ (mẹ) bắt đầu cho tôi đi học ở làng. Sau này lớn lên tôi mới biết rằng cha tôi dù xa xôi, vẫn luôn dặn gia đình, bà con, dù hoàn cảnh thế nào, cũng phải cho con cháu được học hành. Học ở làng (coi như lớp vỡ lòng) là tôi vào học lớp của một ông giáo trẻ trong làng tên Khảm. Sau này anh thành rể bên bà o (cô) tôi, là chồng của chị họ tôi tên Thương. Đến nhà tôi gọi anh là eng (anh) Khảm, nhưng đến lớp tôi vòng tay thưa thầy rất đàng hoàng. Thời đó thầy dạy chúng tôi ra đường thấy người lớn phải vòng tay thưa, bởi vậy có khi trên đường đi học, một đám cưới đi ngang áo xanh áo đỏ rầm rộ như trong bài hát của Hoàng Thi Thơ (ông này người làng Bích Khê sát cạnh làng tôi), mà chúng tôi cũng vòng tay chào cho hết đoàn, ê ẩm! Chị họ tôi khi đó mới yêu thầy tôi nên mỗi lần đi ngang lớp học thấy cứ lấy nón che che mặt ra vẻ xấu hổ. Lớp này nhiều học trò lứa tuổi khác nhau, mấy anh con trai ham chơi viết chữ xấu, hay làm đổ mực ra tay, ra bàn, bị thầy lấy thước kẻ vuông khẽ vào mu tay, anh nào nói khó nghe lắm thì quỳ lên vỏ mít, bò trên sân có rải sỏi. Con gái ít bị phạt hơn. Tôi học thuộc lòng từ thầy 23 chữ cái a, bê, xê, dê, đê … đến ix-ờ (x), i-cret (y), việc này có lợi cho tôi suốt cuộc đời là vào tra từ điển rất nhanh. Rồi thầy cho ghép chữ, chứ không học đánh vần kiểu miền Bắc i-tờ tờ i-ti hoặc a, bờ, cờ …

Cũng không nhớ học đến bao lâu thì tôi ngừng học, nhưng nhớ là chưa vô trường tiểu học thì mụ (bà cô) của tôi, người thường dẫn tôi đi chùa bắt tôi chép kinh Phật bằng âm Phạn, mụ đọc sao tôi chép vậy, mà thấy mụ êm hết, nghĩa là tôi không chép sai.

Đến sáu tuổi mạ tôi tính cho tôi đi học trường tiểu học ở xã tôi là xã Triệu Quang (là xã Triệu Long bây giờ), nhưng nghe mạ tôi kể lại là trường xã không nhận, vì ba tôi là một Việt Cộng đầu sỏ, trường sợ bị liên lụy, anh Khánh tôi vốn học trường này, họ muốn đuổi nhưng anh tôi học giỏi và thông minh nên họ tiếc, giữ lại. Sau đó thấy mạ nói thầy Viễn hiệu trưởng trường Tiểu học Hà My (sau khi tôi đi được đổi lại là Tiểu học Cộng đồng Hà My, ngay sau ngày giải phóng Quảng Trị, tôi về thăm lại, thầy trường đổ sập bởi bom đạn, nhưng tấm bảng tên trường còn đó, đổ nghiêng một bên, đề là Trường Tiểu học Cộng Đồng Hà My), xã Triệu Vinh (nay là Triệu Hòa) nhận tôi qua học trường bên ấy. Trường cách xa nhà tôi đâu khoảng bảy cây số. Thầy Viễn là con ông Hào Tấn, một nhà có gia thế trong làng. Thầy đi đến trường bằng xe đạp, một hình ảnh rất oai ở quê tôi thời đó (giống đi ô tô bây giờ vậy). Buổi sáng tôi đi bộ đến trường, dung dẻ cùng một vài bạn học cùng trường. Thấy tôi đi bộ xa tội, mẹ tôi gửi tôi ở lại nhà một bà o, nhưng vài bữa tôi nhớ nhà, không chịu ở, đòi về đi bộ thôi. Thầy Viễn hay chở một thằng (không nhớ tên chi, chỉ hay gọi hắn là thằng Cu) cùng đi học bên Hà My, hắn bà con gần với thầy. Thỉnh thoảng thằng Cu này vì sao đó không đi học hoặc ai đó chở rồi, thì nếu gặp tôi trên đường là thầy bảo tôi leo lên xe thầy chở. Mỗi lần vậy đến trường thấy bọn bạn có vẻ nể mình, nhưng tôi cũng không để ý chuyện này lắm. Trường khi đó hình như được đầu tư trường điểm sao đó, thấy họ viện trợ nhiều bàn ghế mới đánh véc ni, hộp mực không đổ, bút chì vẽ màu vàng có cục gôm… cho học trò. Buổi sáng thứ hai mỗi tuần chào cờ, hát quốc ca “này công dân ơi, quốc gia đến ngày giải phóng …”, nhưng chỉ có mấy anh chị lớp ba trở lên mới được hát, chắc họ sợ tụi nhóc tì chúng tôi hát bậy. 

Học hết lớp Năm (tức lớp Một), cuối năm thấy họ bảo có một số bạn trong lớp được phần thưởng nhưng phải tự nộp mấy quyển vở mới, rồi sau họ sẽ dùng đó làm phần thưởng cho chính bạn đó, tôi lơ ngơ không biết mình có trong danh sách thưởng không, nhưng về bảo mạ mua vở nộp, nộp rồi không thấy mình được thưởng (😊). Qua hè 1964, tôi lên lớp Tư (tức lớp Hai), tình hình chính trị lúc đó hình như rất căng. Trong làng luôn có báo động giả Việt Cộng về để tập dượt dân làng chống Cộng, đồng thời xem thái độ những nhà thân Cộng. Một ngày cuối tháng 10 năm 1964, mẹ tôi bảo tôi ngày mai qua dốc Sỏi ăn cưới chị Đương, con cậu ruột tôi. Tôi thấy lạ vì mẹ tôi đã đi ăn cưới chị vài ngày trước đó, tôi đòi đi, đâu có cho đi? Nhưng sau rồi cũng vui sướng vì sắp được tham dự một sự kiện mà thời đó không mấy khi một đứa con nít như tôi được dự. Không ngờ đó là ngày mẹ bí mật đưa tôi lên chiến khu. Sau đó ba gửi tôi ra miền Bắc, lưu lạc qua các trường Học Sinh miền Nam cho đến mười năm sau mới trở về.

Sau này lớn lên, tôi cứ băn khoăn, vì sao thầy Viễn lại liều mình cho tôi đi học ở trường thầy, trong khi trường xã tôi lo sợ từ chối? Thầy không sợ sao? Tôi cứ tự vấn mãi về chuyện này. Giải phóng, mỗi khi có dịp về quê, dù lúc đó cũng đang còn rất trẻ, nhưng tôi luôn hỏi thăm thầy Khảm và thầy Viễn, người ta nói thầy đi đâu trong Nam, không tin tức gì.

Mãi gần đây tình cờ nói chuyện với một ông anh trong họ tên Võ Cẩm, anh cho tôi hay thầy Viễn còn sống, ở Đà Nẵng, đang bị tai biến nằm một chỗ. Ông cho tôi cả số điện thoại nữa. Tôi giữ vậy và chờ cơ hội đi Đà Nẵng. Thật ra Huế với Đà Nẵng đi có 2h xe chạy, nhưng hoàn cảnh của tôi ra khỏi nhà khá là vấn đề, khi cha ốm nặng nằm một chỗ mấy năm trời rồi. 

Tết rồi con gái học xa về, rủ hắn mẹ con mình đi Đà Nẵng thăm thầy cũ của mẹ, vì chỉ có đi vì một mục đích đó mới thực hiện được, còn nếu kết hợp thì rất khó để tôi để tâm tìm thầy. Vào đến Đà Nẵng, gọi số liên lạc, hóa ra đó là số của con gái thầy. Xin địa chỉ và tìm. Khả năng tìm đường, nhớ đường của mình hay đến nỗi có người từng nói mình thuộc hạng “ngu về đường” (vì họ không dám nói mình ngu toàn tập!). Loanh quanh mãi thì cũng ở trong Đà Nẵng, sau mấy cú chạy lạc, tôi cũng đỗ xe được đúng địa chỉ 172/3 Nguyễn Duy Hiệu. Thẩy cổng nhà thầy khang trang, mừng trong lòng, chắc cuộc đời thầy khá thuận buồm xuôi gió. Có người ra hỏi, tôi nói ở ngoài làng Đâu Kênh vô thăm, người ấy mừng rỡ kêu thầy có người làng vô thăm. Bước vào ngồi chờ, thấy thầy đi nạng ba dùng cho người già sau tai biến. Mái tóc bết lại vì nằm nhiều. Trong ký ức tôi chỉ nhớ dáng người cao ráo của thầy, chơ khuôn mặt thì rất mờ nhạt, có lẽ thời ấy nhỏ chút, nhìn đâu thấu mặt thầy! Chào thầy, tự giới thiệu con trong xóm Triêu, con ông Kim, ngày xưa đi học … bla.. bla, thầy cứ trầm ngâm, hình như không hề nhớ ra điều gì, con bé này là ai. Chặp sau chi xui, tự nhiên nhớ ra cái tên trong xóm hay gọi mạ, chẳng là chị Nguyên, chị đầu của tôi, khi mới đẻ ra đã bị bỏ vô thúng chạy giặc Pháp càn, nên có tên cúng cơm là “con Trốn” (như tên cúng cơm tôi là “con Sâu”), ở quê tôi hay kêu tên con, nên trong xóm kêu mạ tôi là “mụ Trốn” (từ sau khi thoát ly lên chiến khu, không ai còn gọi mạ bằng tên này nữa), tôi nói với thầy “con là con mụ Trốn”, tự nhiên thầy như bừng tỉnh. Thầy nói “con ông Kim”, dạ thì con nói thầy rồi. Rồi thầy nói một câu mà tôi ngỡ ngàng: “ngày xưa tôi là trò của thầy Kim!”, ồ, tôi không hề nghĩ đến tình huống này bao giờ, thỉnh thoảng tôi kể với ba tôi chuyện về thầy Viễn, ba tôi cũng không nói với tôi chuyện này bao giờ. Câu hỏi trong lòng tôi hơn 50 năm đã được hóa giải. Vì nghĩa với thầy (ba tôi) mà ông (thầy Viễn) đã không nề hà việc nhận tôi vào học trường thầy, thậm chí thỉnh thoảng còn chở tôi vắt vẻo sau xe đạp, trong khi cái đầu cha tôi lúc ấy được treo rất cao giải, khiến một số người thường rình rập sau nhà tôi để hòng trúng cơ trời, trong khi phong trào “Tố Cộng, Diệt Cộng” đang lên đến đỉnh điểm. Đó là chưa kể cái đứa tôi, trong làng trong xã không ai không biết, vì khi được đẻ ra đã làm cho cả làng bị bắt lên xã ngồi phơi nắng trên sân xi măng cả tuần để chỉnh huấn về tội che giấu việc cha tôi về để đẻ tôi ra! (đó là lịch sử cái tên “con Sâu” của tôi, “con sâu làm rầu nồi canh”).
Cho đến nay, tôi chưa có cơ hội trở lại Đà Nẵng thăm thầy lần nữa, nhưng lòng tự hứa sẽ trở lại. Cũng nghĩ mình phải viết lại câu chuyện này, mà mãi đên hôm nay, dự mấy ngày lễ hiến chương nhà giáo tại các trường mình từng dạy, đón các học trò cũ đến thăm hỏi, lại ngẫm lại câu chuyện này. Mọi năm dịp này tôi thường đi thăm thầy cô cũ của mình và của con quanh thành phố, nhưng mấy ngày nay xui xẻo bị ngộ độc thức ăn, mệt mỏi, lại bận chăm cha nên không đi ra nhiều, đành ngồi nhà nhắn tin chúc mừng các thầy cô giáo, bạn bè giáo, và ngậm ngùi biên những trầm ngâm của mình về những người thầy trong ký ức. 

Vợ chồng thầy Viễn

Thầy Viễn bây giờ

Về thăm lại trường, lớp sau 51 năm (2015)

Trường Tiểu học Hà My bây giờ, được xây dựng lại tương tự ngày xưa.

Cha mẹ và tuổi tác

    Một người bạn thấy tôi chăm cha vất vả, nói rằng: "sau này anh mà già, anh sẽ dặn con anh, khi anh bị strock thì đừng có cứu".

     Đối với phần nhiều người ta, cho rằng người già thì chết đi, sống lụm khụm chi cho cực con cực cháu. Cũng có lý, nếu đó là con cháu muốn thoát khỏi cảnh ngộ chăm người già, mất hết cả thời gian thanh xuân của họ. Ở các nước giàu, người ta giải phóng được điều này, bằng nhà dưỡng lão. Người già sẽ có người chăm sóc, con cháu được tự do, lâu lâu ghé thăm cha mẹ, đó là cha mẹ còn phúc. Nếu không, mãi mãi chỉ lấy bạn bè tại chỗ làm tình cảm, cán bộ nhà an dưỡng làm chỗ dựa. Lúc chết có nhà an dưỡng lo. Quả thật không cần phải sống lâu để hưởng thành quả này.

   Nhưng khi họ nói vậy, họ không thể biết được rằng trong lòng tôi, trong gia đình tôi, thì khác. Trước hết, tôi là người Việt Nam, người Việt có cách sống của người Việt. Các bạn bè Ý của tôi hay nói rằng, người Ý cũng thích sống với cha mẹ già như người Việt Nam vậy, đó đồng thời là một lời khen. Sau nữa, tình cảm cha con tôi, ông cháu nhà tôi, chặt chẽ hơn nhiều gia đình khác. Tuổi thơ tôi, cha con mỗi người mỗi phương trời, khi có thể nhận được thư, cha thường mở đầu: "con yêu quí nhất của ba!" hoặc "con duy nhất của ba!" Lăn lộn cùng cuộc kháng chiến dài dẳng của dân tộc, Người không có cơ hội sống cùng gia đình. Người chưa bao giờ có hạnh phúc ngồi chờ đứa con thơ bé bỏng ra đời, hiếm khi được ngồi nâng niu hôn hít con trẻ. Tôi đã viết: "Cha mẹ tôi yêu nhau trong chia ly, cưới nhau trong giã biệt". Cuối cùng cha chỉ còn sót lại một đứa con. Bao nhiêu yêu thương, giận hờn, cha dành hết cho tôi. Giờ ngồi bên ba đang thiêm thiếp ngủ trong cuộc chiến với tử thần, tôi cứ nghĩ rằng: khi cha viết những lời yêu thương ấy, cha không chờ đợi ngày hôm nay con ngồi bên cha, dọn phân và nước tiểu cho cha, lau mình lau mẩy, lau đờm giãi cho cha, hôn hít lên má lên tóc lên từng ngón chân, kẽ gót, nắm lấy bàn chân cha áp vào hai má mình để truyền sức ấm, những gì mình có thể và còn có thể, hòng lay động sự sống của ba trở về. Và hình như điều đó có hiệu nghiệm, cha tôi đã có sắc mặt của người dương gian. Có một tình yêu xa xôi đã động viên, bày vẽ cho tôi con đường và phương cách của yêu thương.

Ai ai đến thăm, cứ hỏi đến tuổi là lại nghe những lời an ủi “cụ lớn tuổi quá rồi”, thì đúng là như vậy ...

Huế 26/10/2014

Trao tặng huy hiệu 75 năm tuổi Đảng 19.5.2016

Tết Bính Thân (10.2.2016)

4. Già rồi là không được sống nữa

Các Quế và các anh Trỗi cứ ngạc nhiên sao MF cứ đem cha vô Sài Gòn làm răng hoài, là vì: MF từ lâu thấy cha cứ cực khổ với cái hàm răng giả, cứ ao ước có cách chi làm cho ba hàm răng cố định. Vậy là có một ngày đọc thấy vụ implant, nghĩa là trồng răng giả vào xương hàm, như răng thật. MF quyết tìm cách, nhưng không biết hỏi đâu, vì bệnh viện Huế chưa làm.
     Rồi một ngày cha bị áp-xe một cái răng, phòng khám Ban bảo vệ sức khỏe giới thiệu tới khám ở bệnh viện nha, MF chờ cha ở ngoài, thấy lâu, sau hơn tiếng thấy họ mở cửa, chạy vào thấy cha vẫn nằm, kêu là con chờ tí, ba mệt, môt chuyện ít xảy ra với con người vốn giỏi chịu đựng, vì sao ba mệt, họ nhổ luôn 4 cái răng cửa, họ nói trước sau cũng rụng! Trời! Thấu hiểu câu lương y là đồ tể! Hận quá mà ko biết nói sao, đưa cha về với cái miệng móm mém khác thường, MF nuôi quyết tâm làm răng cho cha! Lần tái khám, MF hỏi họ: trường hợp này có làm implant được không? Một anh Bác sỹ dầy dầy phẩy tay trả lời: gần chin chục rồi, làm làm gì? À, hóa ra họ nghĩ vậy, người gần 90 là không được quyền sống tiếp nữa …
     Những ngày ba nằm thiêm thiếp trên khoa cấp cứu hồi sức, ai vô, từ bạn bè đến bác sỹ, hỏi ông bao nhiêu tuổi, chín hai, ồ chín hai rồi còn gì … nghĩa là tuổi 92 ra đi là chuyện thường tình. Không cần phải để tâm nhiều đến chuyện phục hồi sức khỏe!?
     Có ai biết rằng mình cần cha còn sống với mình hơn ai hết trên đời này? Dẫu cha đã có những dấu hiệu lãng quên của tuổi già, đôi lúc cha quên cả đứa con mà những ngày xa xôi từ chiến khu ông viết đề thư không giống ai: “con duy nhất của ba …” thế nhưng, cha còn là mình còn …

Gặp lại cha sau 9 năm xa cách, kể từ ngày lần đầu gặp cha ngắn ngủi tại chiến khu Trị Thiên.

3. Vì sao tổ yến đại bổ?

Thực tình, MF chưa bao giờ tin các loại Yến Sào, Linh Chi … có các tác dụng huyền diệu như đồn đãi.
Hồi năm ngoái được một trường ĐH miền Tây mời giảng dạy mấy lớp, trong đó có một lớp tại chức. MF vốn ngán dạy tại chức, vì họ chẳng có kiến thức cơ bản gì, học lấy lệ, xin đề, xin điểm và bỏ học để … đi họp! MF từng nói với một anh học trò là chủ tịch một huyện ở Nghệ An: anh cần làm quan thì cứ ở nhà làm đi đã, khi nào thấy cần làm học trò thì hẵng đến lớp! Vì anh này cứ 2 buổi đi học rồi 4 buổi đi … họp. Sau đó thì thấy anh ấy nghiêm chỉnh đến lớp, không đi họp nữa, nhưng từ đó MF bị đồn là … dữ! hic

Vì vậy khi dạy các lớp sau này, MF thường tuyên bố trước, ai cần học thì ngồi lại, không thì về, chứ đừng đi họp, đừng mời cô đi ăn, đừng bao giờ phong bì cho cô. Vì các anh chị cần cái bằng, thì chí ít cái đầu các anh chị cũng xứng với cái bằng đó. Hơn nữa, các anh chị không có tiền, mới đi học nghề nông lâm, chơ có tiền thì các anh chị đã đi học kinh tế, tài chính kế toán … cho oai rồi! Có lần dạy xong một lớp ở Bình Định, MF ra về hí hửng không bị chúng nó khủng bố bằng mời ăn và phong bì. Nhưng về đến nhà tụi hắn nhắn tin lúc tiễn ra ga tàu có nhét cái phong bì sau túi nhỏ ba-lô, may không MF đôi đâu đó mất rồi. Bọn hắn tưởng rứa là lọt. Nhưng có gì không làm được, MF nhờ ngay cô giáo vào dạy môn tiếp theo, bảo tuyên bố trước lớp cô gửi trả! Cô về kể lại tụi nó ỉu xìu. Nhưng thật ra, mấy khi MF cho học trò trượt đâu, chỉ trừ những đứa không thèm học, ngồi không thèm nghe, vì vậy nặn không ra chữ để viết, mà không có chữ làm sao cho hắn điểm?

Bởi vậy, khi đến với lớp tại chức tại Bến Tre này, MF cũng làm tương tự. Bọn nó tuân thủ, chỉ cù cô cùng đi ăn trưa, sử dụng tiền trường trả cho cô để trang trải. Đến lúc về, chúng nó đến tiễn, đưa ra … một hộp yến, nói cho chúng em gửi về cho ông ngoại, tụi em biết ông ngoại già yếu, mong cô… thực sự MF không rành giá cả tổ yến, lại thấy chúng nó quá chân tình, MF nhận. Trên sân bay TSN, MF đi ngang hàng bán tổ yến, tò mò đứng lại coi, thấy giá cả đắt vòi vọi. Mở gói quà ra so sánh, thì ra đó là một hộp yến thô.

Khi đó phụ huynh chưa ốm, nên ý thức về chuyện yến sào cũng vừa phải, lâu lâu ngâm ra, nhặt lông chim, phân chim, vỏ trứng, cát đá lẫn trong đó mà thấy ê hề, nên lười, bỏ tủ đá quên luôn.

Từ bữa phụ huynh gặp nạn, khi bắt đầu cho ăn được, hỏi bác sỹ có thể cho ăn yến không, bác sỹ bảo có chứ, nhưng mà là cái loại yến phải nhặt nhạnh đến toét mắt ấy, chơ đừng cho ăn loại yến đóng sẵn trong chai mấy chục ngàn kia. MF về lục lại yến và bắt đầu ngâm làm một cách kỹ lưỡng. Lần này vừa làm vừa thương cha đang mê man chiến đấu giành giật cuộc sống, bỗng nhiên thấy cái vụ tổ yến này thật đặc biệt. Là những tổ yến còn nguyên sơ, lẫn rác rưởi, lọc, nhặt đúng là toét mắt. Một ổ như vậy nhặt có đến vài giờ mới sạch được, và khi đã sạch, thì như nhận thấy một điều gì đó thật kỳ diệu… Trong khi các loài chim khác làm tổ nuôi con bằng rơm rác, lá lay, thậm chí rứt lông ra mà làm. Thì loài chim này chuẩn bị chỗ nằm cho con bằng những tinh chất tiết ra từ chính cơ thể mình người ta gọi là nước miếng, nhưng MF nghĩ không chỉ là thế. Cái thứ chất ấy MF vừa làm vừa đặt cho nó cái tên là tình yêu, nó trong veo một cách diệu kỳ, tinh túy. Nếu có một miếng nào đó thấy hơi vàng vàng, thì hãy cố nặn bọt nó ra, nó sẽ thải hết tạp chất bám vào đó, và trả lại sợi chất yến trong vắt. MF gạn rửa cho đến khi không còn một chỗ vàng vàng nào mới thôi. Rồi đem chưng đường phèn, MF đã thử cho cha ăn loại yến trong chai chưng sẵn, người ko ăn. Nhưng chất yến này, sau khi tự tay mình chưng, thì phụ huynh đã ăn hết, mặc dù cổ họng mới qua cơn thương tổn nặng nề. MF vừa đút từng muỗng nhỏ xiu cho Người, vừa suy nghĩ, quả chất yến là tình yêu, cha mình cảm nhận được tình yêu người mới nuốt được.
Các tài liệu giới thiệu về tác dụng của tổ yến, nói rằng bởi nó có các acid amin! Thứ đó ở đâu không có?. Ăng-ghen đã nói, ở đâu có sự sống, ở đó có protein. Acid amin là các viên gạch xây thành các tòa nhà protein. Ba thứ đó ở động vật, cây cỏ, thịt chó, thịt mèo, kể cả cóc nhái, giun dế và ở mấy con châu chấu mà các Quế hay bắt nướng ngoài núi bên Quế Lâm, đều có đầy đủ! Vậy tổ yến có chi là đặc trưng? Bởi vậy trước đây MF không tin vào sự hoang đường của cái giá cao vòi vọi của tổ yến! Nhưng giờ nghiệm ra, có một thứ gì đó, không phải chỉ là acid amin đâu, điều này không lừa được nhà sinh lý học Q.MF, mà, theo MF, đó chính là tình yêu, tình yêu của yến mẹ dành cho con, một cái tổ thì cần chi bổ béo, yến con nó có ăn cái tổ đâu? Nhưng tình yêu được đan bện để làm nên chỗ nằm tuyệt diệu, bầy yến con thật là hạnh phúc!

Tháng 2.2015

2. Công dụng của nước chè

Ngày cha nhập viện, mới vào phòng, đã được người nhà của bệnh giường bên kia chào đón nhiệt tình. Tình trạng bệnh bà mẹ bên kia tương tự cha, nhưng bà đã 2 tháng và không phải thở máy nữa, tuy bà vẫn vô thức như sống thực vật. Họ nói bà nằm đã 2 tháng nhưng không lở loét nhờ tắm nước chè xanh và nằm nệm hơi massage. Hai mẹ con nghe theo liền! Về nhà mua chè nấu nước, từ đó cứ ngày ngày thực hiện chiến dịch nước chè, mua chè, nấu nước bới lên viện. Nghe thì đơn giản, nhưng cực lắm, nấu, đổ phích to phích nhỏ, lặc lè trên xe máy, mỗi lần vô viện gửi xe cũng cực, vì bạt ngàn xe, trời lại mưa tầm tả, cái mưa tháng mười, tháng mười một lạnh thấu xương. Thương cha nằm hấp hối trên kia, thương con bé bỏng mà hặm hụi chăm ông ngày cũng như đêm, nước mắt nhiều khi hòa nước mưa.

Tuy vậy điều kỳ diệu đã xảy ra, đã gần tròn năm rồi cha liệt giường nhưng thân thể trơn tru không một vết lở, mấy năm trước mẹ nằm mà không biết bài thuốc đơn giản này, tuy giữ gìn, xoa vỗ, thay đổi tư thế nằm ngồi thường xuyên, mà vẫn bị một vài chỗ, chữa lành chỗ này lại lở sang chỗ khác. Những người nằm cùng phòng cha sau đó, mình bày vẽ lại, có người nghe, người không, nhưng ai không làm thường người thân họ bị lở loét, vì đã vô lầu 6 này là trầm trọng, mà đã bị rồi thì sau đó có tắm nước chè cũng khó lành. 

Bởi vậy kinh nghiệm là người nhà vừa bị bệnh thì nên lập tức tắm nước chè, khi bệnh nặng nên tắm hoặc lau ngày 2 lần, ngoài ra tất cả các động tác rửa ráy khác đều bằng nước chè xanh ấm nấu đậm đặc! Lên mạng thì thấy hóa ra họ cũng viết đủ thứ về công dụng lá chè, rộn ràng như tất cả các loại cây cỏ họ cần lăng xê. Tuy nhiên đây là một kinh nghiệm quá thiết thực cần phải chia sẻ, trong đó, điều quan trọng cần có là sự kiên trì và tình yêu.

Thu nhận từ bệnh viện. 1. Nghề Y

Hồi hộp, run rẩy chờ đón xe cứu thương chở cha từ bệnh viện Quảng Trị vào, đưa gấp vào phòng cấp cứu. Trước đó có gọi cho một anh bạn HSMN trưởng một khoa trong bệnh viện, nhờ lưu ý họ gởi họ giúp kịp thời. Anh ấy bảo cứ yên tâm, đưa vào đi. Thấy tình trạng cha nặng quá, nói với ca trực: trường hợp này có bác sỹ X gửi, họ nói có ai gửi gắm gì đâu. Thôi đành, thấy họ trao đổi rồi quyết đưa nhanh lên khoa hồi sức cấp cứu. Nghĩa là nặng trầm trọng. Có những chi tiết rất đáng lo, mà giờ không dám kể lại, vì sợ lại “vận vào”. Lên đó, bác sỹ trưởng khoa tuyên bố: hết máy thở! Làm sao đây? "Chúng tôi chịu!" Mình cuống lên, không biết làm gì, thì thấy Quế con, đứa con gái bé bỏng siêng làm nũng mẹ, rút điện thoại ra và nó gọi cho … ông chủ tịch tỉnh! Chỉ 5, 7 phút sau, trưởng khoa có điện thoại, thấy ông nói: "dạ thầy yên tâm, em sẽ điều máy từ bệnh viện quốc tế về". Ông nói với mình: "Giám đốc bệnh viện lệnh phải điều máy thở bằng mọi giá. May mà tôi cũng đồng thời là trưởng khoa bên đó, nên mới có thể điều máy được". Cha vẫn nằm mê man với khí thở từ bóng bóp tay của y tá. Thân thể đã tim tím bởi những mao mạch vỡ. Bác sỹ trưởng khoa cứ lắc lắc đầu, ý chừng nói khó lắm! Nhưng nghe có máy thở là mình tràn đầy hy vọng. Mọi người bắt đầu sốt ruột vì người hộ lý đi lấy máy mãi chưa về, một người càm ràm, chàng này siêng chuyện lắm, chắc lại sang tám bên đó rồi! Trời, mình thì nóng ruột biết bao nhiêu... Rồi máy thở cũng tới. ca trực vào cuộc rất chuyên nghiệp, và cha được đưa vào phòng điều trị số A1. Hai mẹ con ngồi chong bên Người, theo tiếng réo rắt máy thở, các bác sỹ, điều dưỡng, hộ lý đều đặn thao tác. Mình thì thấy cha mình quan trọng, nhưng họ thì chỉ vì bệnh mới vô nên vội vàng chút thôi, chơ ai cũng vậy. mỗi ca trực, các điều dưỡng liên miên từ bệnh này sang bệnh khác, không biết mỗi ngày như vậy họ di chuyển bao nhiêu cây số. nhưng chỉ biết rằng ngoài lương ra, họ mỗi tháng được bồi dưỡng khoảng hơn chục lon sữa đặc, hiệu “Ông Thọ”, họ không biết làm gì với số sữa đó, cứ đi hỏi người nhà bệnh nhân có biết chỗ nào bán lại được không? Những nhân viên điều dưỡng tích cực nhất ở khoa này lại là những người đang học việc, nghĩa là đang làm không có lương, mỗi người như vậy phải 3 năm học việc trở lên. Rất giỏi giang, chuyên nghiệp và luôn tươi cười. Y tá trưởng thì mặt mày luôn khó đăm đăm, nói năng chát chúa, thỉnh thoảng mới thấy thị nở một nụ cười thật xinh. Đôi lúc các điều dưỡng tám với nhau: khi đêm nhà ây đưa ông ấy về, mình thấy khả năng còn cứu được. Uổng quá…

Thư ông Lương Hằng, nguyên PCT tỉnh Thái Bình gửi PH

Kính gửi anh Kim,

Nhận được thư mời dự lễ đón nhận phần thưởng cao quý mà Đảng, Nhà nước đã trao tặng và mừng thọ 90 tuổi của Anh, Tôi rất vui và vội báo tin với anh chị em cùng công tác ở Quỳnh Côi với Anh thời đó còn sống, tất cả mọi người đều phấn khởi trước sự kiện này trong đời sống của anh, người mà anh em Quỳnh Côi thời đó mỗi khi gặp nhau ôn lại những chặng đường gian khổ khó khăn, hiểm nguy thường nhắc tới đức tính bình tĩnh, kiên quyết, gan dạ, mưu lược trong chiến đấu,  giản dị trong cuộc sống, chan hòa thân ái với anh em của Anh. Tuy thời gian công tác ở Thái Bình – Quỳnh Côi của anh không nhiều nhưng Anh đã để lại cho anh em Chúng tôi nhiều bài học kinh nghiệm quý, nhất là trong phát triển du kích chiến tranh, xây dựng cơ sở trong hậu địch. Khi đã đi khỏi Thái Bình - Quỳnh Côi anh vẫn dành nhiều tình cảm đối với phong trào nơi mà anh đã từng góp sức. Có thể nói anh là một đồng chí cán bộ lãnh đạo có nhiều đức tính quý, Chúng tôi rất trân trọng học tập.

Xin thay mặt anh chị em Quỳnh Côi thời đó còn sống và cá nhân Tôi, chúc mừng Anh, chúc Anh luôn mạnh khỏe tiếp tục đóng góp cho sự nghiệp CM và quê hương, chúc gia đình cháu Thanh hạnh phúc thành đạt.

Anh Kim ạ! Tôi rất tiếc, một dịp rất quý hiếm này mà không đến được với anh vì điều kiện sức khỏe, mong Anh thông cảm.

Thông qua đường bưu điện xin gửi tặng Anh những bông hoa tươi thắm của quê lúa Thái Bình.

Chúc mừng buổi lễ thành công.

Thái Bình ngày 4/9/2013

Lương Hằng

Địa chỉ: Lương Hằng

Số nhà 130 đường Lê Thánh Tông

Tổ 6 Phường Bồ Xuyên, Thành phố Thái Bình

CT: Năm 1950 PH được cấp trên cử làm đại diện ra miền Bắc trao đổi kinh nghiệm chiến tranh du kích, người được phân công về huyện Quỳnh Côi tỉnh Thái Bình, làm bí thư Huyện Ủy, chính trị viên Huyện đội, là người đại diện cho tỉnh Thái Bình dự Hội nghị chiến tranh du kích năm 1951 tại Việt Bắc do Bộ Quốc Phòng tổ chức, Chú Lương Hằng là bí thư huyện ủy Quỳnh Côi tiếp ngay sau khi PH rời Thái Bình trở về Nam nhận nhiệm vụ mới năm 1953. Khi gửi giấy mời, MF có điện cho chú, nói gia đình sẽ gửi vé máy bay mời chú vào, vì biết chú bị đau chân nặng, và chú cũng là người hiếm hoi còn lại trong số các lãnh đạo thời ấy, nhưng chú đã không đi được. Chú hình như chỉ thua PH 1-2 tuổi. Và chú đã gửi lá thư này vào cùng với lẵng hoa mừng. Chú sống rất thanh đạm tại TP Thái Bình.

Các đời bí thư Huyện Quỳnh Côi, sau này là Quỳnh Phụ, rồi Quỳnh Côi trở lại, sau giải phóng, mỗi khi có dịp vào Nam đều ghé thăm PH, nên MF hay nói đùa rằng: MF rành các bí thư huyện Quỳnh Côi hơn huyện nhà nơi MF sinh ra là huyện Triệu Phong :)

Đặc biệt những người cùng sánh vai trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, rất thân thương và quý trọng nhau. MF từng cùng với Người về thăm lại Thái Bình, không những cán bộ, mà cán bộ cơ sở, nhân dân trong vùng, họ vui trào nước mắt sau bao năm được gặp lại "Anh Kim", MF nghe lỏm, người ghi dấu ấn trong họ với hình ảnh: đẹp trai, dũng cảm, nhanh nhẹn trong bộ bà ba đen, khăn phu-la thường xuyên trên cổ, ăn ớt nhiều và nói tiếng trọ trẹ! :D

Những hình ảnh Người dự Lễ kỷ niệm 50 năm ngày Đồng Khởi Cùa, tại Cam Lộ, Quảng Trị, một chiến công vang dội do chính tay người "đạo diễn" đã đi vào lịch sử, trước khi gặp bạo bệnh.

Cha bị ốm

Đang chuẩn bị vào chương trình giảng dạy thì 3h sáng con gái báo tin không lành: ông ngoại nhập viện Đông Hà. MF đi khỏi, ông muốn ra Quảng Trị, cháu đành phải để ông đi, gọi bà cô gọi ông bằng anh con o ruột, vô đón ra Đông Hà ở chơi với o, chơi vài ngày, cụ có sự bất thường, đòi về nhà ở quê Triệu Phong, bà o chở ông về đó. Đêm, cụ khó ở, đo huyết áp cụ thấy bị tụt, bà con ở quê đưa cụ nhập viện. Quế con liên tục cập nhật, ông mê man rồi mẹ ơi, ông nguy kịch rồi mẹ ơi, trong lúc MF đang cố sức đổi vé về, vé đổi được ngay nhưng thời gian không hợp lý, về sớm được phút nào hay phút đó. Quyết định mua vé mới, về sớm hơn được nửa buổi.  Với tinh thần hoảng loạn, nhịp tim chính mình cao vút đến 110. Chỉ sợ mình cũng quỵ theo cha. Cố trấn tĩnh mà không được. Chặng đường khá dài, phải đi tàu từ Ancona lên Rome, Rome ra sân bay, tất cả hơn 4h. Rồi bay từ Rome-Bangkok-HCM-Hue. Xuất phát từ 5h30 sáng. May mắn là từ Ancona đến sân bay các chuyến tàu suôn sẻ. Bắt kịp các chuyến tàu. Lên máy bay kịp thời. Mặc dù các chặng đường hầu như đều phải chạy. Vừa chạy vừa cầu khẩn cho ba được bình an. Chuyến từ Rome lên sân bay Fumicino, phải chuyển từ tàu liên vận qua tàu địa phương khoảng 500 m, nhìn lên bảng giờ tàu, chỉ còn 3’cho chuyến sắp tới, lạy ơn trên, may mà vứt hết hành lý lại cho con trai, mang mỗi cái túi nhỏ, để khỏi vướng bận, chạy nhanh như mình có thể chạy, vừa kịp thấy cái cửa tàu, nhào lên, nhưng lại chưa tick giờ tàu ở máy, xuống thì sợ tàu chạy, chợt thấy mấy người cũng hộc tốc lên tàu, thế là tàu chưa thể chạy, lách qua họ, chớp nhoáng tới hộp dấu ngoài ga, tách cái rụp là rút nhào lên tàu, vừa lúc tàu chuyển bánh. Đến sân bay thì con trai gọi điện báo là em nói ông có tỉnh, kêu khát nước. Hơi bình tâm lại một chút, đủ bình tĩnh để suy xét các sự kiện, sắp xếp kế hoạch khi về đến nhà. Đêm trên máy bay chặng Rome- Bangkok cũng có chút may là một mình 3 ghế, nên nằm ngủ bù được chút ít, tinh thần tạm trấn tĩnh.

Thiên hạ ơi, một khi nào đó đi ngang qua một sân ga, nếu mà thấy có những người chạy vội vã với hơi thở gấp, hãy nhường đường cho họ, vì có thể họ cần thời gian để kịp cứu người thân trong vài giây phút!

Bây giờ ngồi đây canh cho sự sống còn của cha, trong tiếng còi réo rắt của các thiết bị đo lường các chỉ tiêu sinh lý, hồi tỉnh chút ít để viết vài dòng. Cuộc sống ơi, chợt thấy mình mới bé nhỏ làm sao. Bàn tay ta bé quá, liệu ta có thể níu được ngàn trùng cho cha mình trở lại. Mặc cho máy móc réo rắt, nét mặt cha mới bình thản làm sao. Cha vốn là người nhân hậu và dũng mãnh, hai tố chất này như trái ngược nhau nhưng đồng thời tồn tại trong cha. Ta tin rằng cha sẽ chiến thắng một lần nữa.

Ta ngồi bên cha, nắm lấy tay cha, hôn lên từng ngón tay, ngón chân của người. Khi ta ấp mặt ta vào tay cha, cái máy kia réo lên và đường tâm đồ biến động! Ta biết cha mê man nhưng cha vẫn nhận biết, cha nhận biết được tình yêu con gái của cha.

Khi máy bay đáp Tân Sơn Nhất, không dám liên lạc với con gái, sợ rằng tin xấu làm mình quỵ tại chỗ, không lê bước được sang sân Quốc Nội! Làm thủ tục hải quan, qua sân Quốc Nội làm thủ tục bay, hang Vietjet cân cái túi nặng 8kg nó bắt gửi hành lý! Trời đất, tôi đang vội mà, xuống sân bay tôi phải chạy ngay vì cha tôi đang cấp cứu, đó là việc của chị, chị phải tuân theo qui định, nếu không chúng tôi buộc phải không cho chị bay. Đương nhiên là ta không thể không bay. Lấy thẻ lên tàu rồi, mời tìm chỗ thuận lợi nhất, trấn tĩnh để gọi cho con. Tình hình khá phức tạp, bệnh viện chờ mẹ về mới giải quyết việc chuyển ông vô bệnh viện TW Huế hay không. Việc này rất cần ý kiến chuyên môn y khoa. Điện cho một số nơi cần thiết tư vấn và chỉ đạo. Khi đáp Phú Bài Huế, con gái nói đang đi ngang Hải Lăng, mẹ đừng ra Đông Hà nữa. Thế là thuê xe chạy thẳng về phòng cấp cứu bệnh viện TW Huế đứng chờ trong run rẩy, đến nỗi, điện thoại hết pin, thay cái sim điện thoại qua máy khác, mà không thể nào thay được. Khi xe tới, bác sỹ hộ tống và y tá đẩy băng-ca ra, thấy cha nằm với một mớ dây dợ nước truyền và khí thở, chân chỉ muốn khuỵu, đưa vô phòng cấp cứu rồi, ta đến ôm lấy cha “ba ơi, con về đây rồi!”, nước mắt tiết ra nơi khóe mắt đang mê man của người, chắc là cha đã trông con lắm lắm! Ba ơi, con xin lỗi, con về đây rồi, ba cố lên nha ba!

Ngày hôm sau, trong khoa cấp cứu và hồi sức bệnh viện TW Huế, sau một đêm tận tình chăm sóc của đội ngũ y khoa nổi tiếng ở đây, cha mở mắt, ba ơi, ba mệt không, gật đầu (không biết có nói được không, nhưng có cũng không nói được vì bận ngậm ống khí thở), con thương ba lắm, gật dầu, ba đừng giận con nha ba, gật đầu, ba yên tâm, ba dặn gì con, con nhớ hết, và con sẽ làm theo mọi nguyện vọng của ba, gật 2 cái.

Ba ơi, con thương ba lắm, con tự hào về ba của con lắm! Gật đầu. Ba đã sống một cuộc đời vinh quang, ba xứng đáng với tất cả những gì ba được vinh danh! Lắc nhè nhẹ. Sao vậy ba, ba tự hào lắm mà? Gật. Con biết ba sẽ dũng cảm vượt qua cơn bạo bệnh này, ba với con cùng cố nha ba? Gật. Ba nhớ như vậy nha ba, chừ ba ngủ chút đi. Cứ nhấp nháy mắt và mở rứa suốt ngày hôm đó. Hôm sau, vì chứng bí tiểu, phải chọc lỗ dò. Khi đó mình ra ngoài, con gái trực ông,  nó bảo họ làm chi, chừ ông có vẻ đau tội lắm mẹ ơi. Ngấm thuốc an thần, người ngủ trong đau nhức, nhìn khuôn mặt không yên bình, lòng mình đau và không hy vọng.

Nhưng ngày hôm nay tự nhiên thấy vui một chút, vì cả ngày dù toàn ngủ, nhưng thần sắc người trông bình thản. Khuya, ngồi canh chừng sự sống cho cha, cho phép mình đem máy tính theo để viết chút gì kẻo sau này không viết được. Ngủ ngon rồi mai dậy nói chuyện với con nha ba!